سراپرده نور

آشنایی با الکافی مهم ترین کتاب حدیثی شیعه اثر دانشمند فرزانه ثقة الاسلام محمد بن یعقوب کلینی

روایت کلینی از صفوانی! !
ساعت ٥:۱۳ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۳ آذر ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: کلینی ،صفوانی ،تحفة الاولیاء اردکانی ،ترجمۀ اصول کافی

تحفة الاولیاء ترجمۀ اصول کافی است از محمد علی بن محمد حسن اردکانی زنده در سال 1237ق. این ترجمه در مجموعه آثار کنگره کلینی چاپ شد. در جایی از این ترجمه سهوی رخ داده است که تذکار آن  سزاست.

ابو عبد الله محمد بن احمد بن عبد اللّه بن قضاعة بن صفوان بن مهران الجمّال  معروف به صفوانی‏ از شاگردان کلینی و راوی کتاب کافی است و نسخه صفوانی در برخی موارد با سایر نسخه ها اختلافاتی دارد که در این موارد با ذکر نام وی از این اختلاف یاد شده است. مورد زیر نیز از همین موارد است که ناسخ اختلاف نسخه صفوانی را یادآور شده است. اما در ترجمه حدیثی چنین آمده است: « کلینى رضى الله عنه فرموده که در نسخه صفوانى است» و مسلم است که صفوانی از کلینی روایت می کند نه کلینی از صفوانی. یک مورد آن را با متن و ترجمه ذکر می کنیم:

مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ عِیسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنْ کَانَ کَوْنٌ وَ لَا أَرَانِی اللَّهُ فَبِمَنْ أَئْتَمُّ فَأَوْمَأَ إِلَى ابْنِهِ مُوسَى قَالَ قُلْتُ فَإِنْ حَدَثَ بِمُوسَى حَدَثٌ فَبِمَنْ أَئْتَمُّ قَالَ بِوَلَدِهِ قُلْتُ فَإِنْ حَدَثَ بِوَلَدِهِ حَدَثٌ وَ تَرَکَ أَخاً کَبِیراً وَ ابْناً صَغِیراً فَبِمَنْ أَئْتَمُّ قَالَ بِوَلَدِهِ ثُمَّ وَاحِداً فَوَاحِداً-

وَ فِی نُسْخَةِ الصَّفْوَانِیِّ ثُمَّ هَکَذَا أَبَدا[1]

محمد بن یحیى، از محمد بن حسین، از ابن ابى نجران، از عیسى بن عبداللَّه بن عمر بن على بن ابى‏طالب علیه السلام، از امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده است که گفت: به خدمت آن حضرت عرض کردم که: اگر حادثه روى دهد و خدا آن را به من ننماید، به که اقتدا کنم؟

پس حضرت اشاره فرمود به سوى پسرش حضرت امام موسى علیه السلام. راوى مى‏گوید که: عرض کردم که: اگر حادثه‏اى به حضرت موسى علیه السلام رخ نماید، به که اقتدا نمایم؟ فرمود: «به فرزندش». عرض کردم که: اگر به فرزندش حادثه‏اى رو آورد و برادر بزرگى و پسر کوچکى را واگذارد، به که اقتدا کنم؟ فرمود: «به فرزندش، بعد از آن یک به یک به ترتیب».

کلینى رضى الله عنه فرموده که در نسخه صفوانى است که: «بعد از آن، همیشه همچنین است».[2]

اما در سه جای دیگر تحفة الاولیاء هم همین سهو آمده است: تحفة الاولیاء، ج‏1، ص 891، و ج‏2، ص 51، و ص 93

حال این سهو از مترجم عالم است یا از محقق گرانقدر یا از ناسخ الله عالم.

البته در دو جای دیگر درست ترجمه شده است: ج‏2، ص 73، و ص135



[1] . کافی، ج‏1، ص 286

[2]. تحفة الاولیاء، ج‏1، ص 901