سراپرده نور

آشنایی با الکافی مهم ترین کتاب حدیثی شیعه اثر دانشمند فرزانه ثقة الاسلام محمد بن یعقوب کلینی

در تمجید از کلینی
ساعت ۱۱:۳٠ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۸   کلمات کلیدی:

در تمجید از کلینی

نجاشی می­گوید:

« استاد و بزرگ عالمان ما در زمان خویش در ری بوده است او مور اعتماد­ترین و استوارتر­ین مردمان در حدیث است.»[1]

علامه حلی[2] و ابن­داود[3] نیز این سخن را با اندک تفاوتی نقل کرده­اند.



[1]. رجال نجاشی، ص266.

[2]. خلاصة الاقوال، ص71.

[3]. رجال ابن­داود، برگ48ب.


شیخ طوسی گفته است: « او مورد اطمینان و آگاه به روایات است»[1]

همچنین گفته است :« او والا قدر  و آگاه به احادیث است»[2]

ابن­شهر آشوب گفته است :« او عالم به احادیث است»[3]

سید رضی الدین بن طاووس گفته است :« استادی است که همه بر وثاقت و امانت وی [ در نقل حدیث] اتفاق دارند»[4]

باز گفته است: «محمد بن یعقوب در آنچه روایت می­کند رساترین و در درایت صادق­ترین است»[5]

ابن­اثیر گفته است: « ... او از پیشوایان امامیه و عالمان آنان است»[6]

وی در حالی که کلینی را از احیاگران مذهب امامیه در آغاز سدۀ دانسته، گفته است: « ابوجعفر محمد بن یعقوب رازی   پیشوای مذهب اهل بیت، عالم به مذهب ایشان، بزرگوار و فاضل و نزد آنان مشهور است»[7]

طیبی نیز او را از احیاگران امت در آغاز سدۀ سوم دانسته، می­گوید: «... از فقیهان شیعه ... ابوجعفر رازی شیعی است»[8]

ابن­حجر گفته است: «او از فقیهان شیعه و از کسانی است که بر مذهب شیعه کتاب تصنیف کرده است»[9]

همچنین گفته است: « ابو­جعفر محمد بن یعقوب کلینی از بزرگان عالمان شیعه در روزگار مقتدر عباسی است»[10]

فیروز آبادی می­گوید: « محمد بن یعقوب کلینی از فقیهان شیعه است»[11]

شیخ حسین بن عبد­الصمد حارثی هَمْدانی گفته است: « محمد بن یعقوب کلینی، بزرگ زمان خویش و در میان عالمان و فاضلان وجیه و با­منزلت است، مورد اعتماد­ترین، ناقد­ترین و آگاه­ترینِ به حدیث است»[12]

قاضی شوشتری گفته است: « او بزرگ محدثان، استاد و حافظ [حدیث] است»[13]

مولی خلیل بن غازی قزوینی گفته است: « موافق و مخالف به فضلش اعتراف کرده است و عالمان ما گفته­اند او مورد اعتماد­ترین و  استوارترینِ در حدیث و در دانشها به خوبی غور کرده است»[14]

مولی محمد تقی مجلسی گفته است: « حق آن است که در میان عالمانی که ما دیده­ایم مانند او نیست و هر کس در احادیث و ترتیب کتاب او، اندیشه کند، می­داند که از جانب خدای تبار ک و تعالی تأیید شده است خداوند در برابر این خدمت او به اسلام و مسلمانان، برترین پاداشی که به نیکوکاران می­دهد به وی عطا کند»[15]

علامه مجلسی گفته است: « استادی صادق، ثقة الاسلام، مورد قبول همه، و ستایش شده از جانب شیعه و سنی محمد بن یعقوب کلینی»[16]

میرزا عبدالله افندی در وصف وی گفته است: « غالباً منظور از ثقة الاسلام ابوجعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی رازی صاحب کتاب الکافی و ... است، استادی پیشگام میان شیعه و سنی و مرجع هر دو فرقه»[17]

شیخ حسن دمستانی گفته است: « او ثقة الاسلام و یکی از عالمان اعلام بویژه در حدیث است؛ زیرا او  آگاه از حقیقت روایات[18] و  سابق در این میدان است کسی به گرد او نمی­رسد و لغزشی از او دیده نشده است»[19]

سید محمد مرتضی زبیدی گفته است: « او از فقیهان شیعه و پیشوایان اهل فضل شیعه در روزگار مقتدر عباسی است»[20]

محدث نیشابوری در کتاب منیة المرتاد فی ذکر نفاة الاجتهاد گفته است: « و از آنان است، ثقة الاسلام، پیشوای اعلام، چون ماه شب چهارده [در میان عالمان] جامع سنتها و آثار در زمان حضور سفیران امام (بر او با فضلت­ترین سلامها باد) شیخ ابو جعفر محمد بن یعقوب کلینی رازی، احیاگر مذهب اهل بیت در آغاز سدۀ سوم»[21]

شیخ اسدالله شوشتری گفته است: « ثقة الاسلام، پیشوای مردمان، چون پرچمی در میان اعلام، پیشگام و بزرگوار نزد خاص و عام، شیخ محمد بن یعقوب کلینی»[22]

سید احمد حسینی در وصف وی گفته است:

راست­گفتار، ثقة الاسلام و پیشوای خوبان نامدار

نور گسترده­ای که خاموش نشود و چون شمشیر شکافندۀ علم که کند نگردد

دانشمند علامه و بلند مرتبه؛ یعنی محمد بن یعقوب کلینی[23]

   باز او گفته است:

شیخ و صدوق و کلینی همگی، به راستی تجسم عدالتند.[24]

نیز گفته است:

نام کلینی محمد است که نیکو کردار، فرزند یعقوب و بزرگوار و والا مرتبه است.[25]

سید محمد باقر خوانساری گفته است: « در حقیقت او امین دین اسلام، در طریقت رهنمای اعلام و در شریعت دارای گامهای بلند است کسی در اعتماد به او و جایگاه وی نزد پیشوایان حرفی ندارد»[26]



[1]. فهرست شیخ، ص135.

[2]. رجال شیخ، برگ119ب.

[3]. معالم العلماء، ص88.

[4]. کشف المحجّه، ص158.

[5]. فرج المهموم، ص90.

[6]. کامل ابن­اثیر، ج8، 128، در حوادث سال 328.

[7]. منهی المقال، ص298؛ و روضات الجنات، ص551؛ و لؤلؤة البحرین، ص237؛ و الوجیزة شیخ بهایی، ص184 به نقل از جامع الاصول.

[8]. روضات الجنات، ص551 به نقل از شرح مصابیح بغوی از طیبی.

[9]. لسان المیزان، ج5، ص433.

[10]. روضات الجنات، ص551 به نقل از التبصیر.

[11]. القاموس المحیط، ج4، ص265 ماده «ک ل ن»

[12]. وصول الاخیار، ص69.

[13]. مجالس المؤمنین، ص194.

[14]. الشافی، برگ 2 ب.

[15]. شرح مشیخة من لا یحضره الفقیه، برگ 267ب.

[16]. مرآة العقول، ج1، ص3.

[17]. ریاض العلماء، ص226.

[[18]. این ترجمۀ عبارت «جهینة الاخبار» است دربارۀ کسی که به حقیقت چیزی آگاه است این مثل را به کار می­برند «عند جهینة الخبر الیقین»:نهایة الأرب فی فنون الأدب، ج‏3، ص 39   ]

[19]. الانتخاب الجید، برگ 137، باب الکفارة عن خطأ المحرم.

[20]. تاج العروس، ج9، ص322.

[21]. روضات الجنات، ص553.

[22]. مقابس الانوار، ص6.

[23]. الارجوزة المختصرة، برگ 76ب.

[24]. همان، برگ 89 الف.

[25]. همان، برگ 109 ب.

[26]. روضات الجنات، ص552.